Formatieve toetsing en feedback tijdens de les4039825-9-2017 09:41:18htmlFalseaspxIn een kort artikel in NVOX geven Ed van den Berg en Hanna Westbroek (VU Amsterdam) tips voor snelle feedback tijdens de (natuurkunde)les.SLO Duiding2014​​<a name="_GoBack"></a>​<font color="#000000">​De les van veertig jaar vakdidactische studies is dat er geen magische lesmethoden bestaan die succes garanderen maar dat het leerproces voortdurend gemonitord moet worden en de didactiek aangepast al naar gelang de uitkomst. Maar hoe doe je dat, diagnostisch monitoren, zonder een extra lading correctiewerk? Snelle diagnose en gerichte feedback! Hierin wordt diagnostische toetsing direct gecombineerd met remediatie. Bijvoorbeeld&#58; leerlingen krijgen korte vragen waarop allen schriftelijk antwoorden met een grafiek, een schets, een vergelijking, of een meerkeuzeantwoord. De docent gaat rond en ziet in één oogopslag welke fouten er gemaakt worden en kan daar onmiddellijk op reageren in een individuele of klassikale uitleg. Of&#58; via een serie vragen kunnen misconcepties worden afgetast, of kan een begrip of vaardigheid in kleine stapjes worden opgebouwd.</font>​
Evalueren om te leren4041425-9-2017 09:41:18htmlFalseaspxLeerlingen gaan naar school om zich te ontwikkelen en bepaalde leerdoelen te halen. Een kerntaak van het onderwijs is leerlingen hierbij te helpen. Leraren spelen hierin een belangrijke rol: zij stimuleren, begeleiden en sturen het leerproces waar (...)SLO Duiding<p>​​​​​​​​​​​Leerlingen gaan naar school om zich te ontwikkelen en bepaalde leerdoelen te halen. Een kerntaak van het onderwijs is leerlingen hierbij te helpen. Leraren spelen hierin een belangrijke rol&#58; zij stimuleren, begeleiden en sturen het leerproces waar nodig bij. Het (tussentijds) beoordelen van het leren is hierbij essentieel. Dit boek gaat ervan uit dat dit niet alleen de taak is van de leraar, maar ook van de leerlingen zelf. Door zelfreflectie, feedback van de leraar en evaluatie door medeleerlingen worden zij zich meer bewust van hun eigen leerproces en krijgen zij aanwijzingen voor het zetten van de volgende stap op weg naar het bereiken van hun leerdoel.</p><p><em>Evalueren om te Leren</em> biedt (aankomende) leraren theoretische achtergronden, praktijkvoorbeelden, handvatten en praktische instrumenten om leerlingen te helpen in hun ontwikkeling. De benadering van evaluatie, die ‘Evalueren om te Leren’ wordt genoemd, staat centraal in dit boek. De actieve rol van leerlingen hierin wordt sterk benadrukt. </p><p>Het boek bestaat uit drie delen. Deel 1 vormt een inleiding over evaluatie, toetsing en beoordeling op school. Hierin worden algemene principes van evaluatie besproken en wordt ‘Evalueren om te Leren’ nader uitgewerkt. Deel 2 is meer praktisch van aard en behandelt de onderwerpen feedback, peerevaluatie, zelfreflectie, werken met portfolio’s, evalueren van projectwerk en continue voortgangsevaluatie. In deel 3 komen enkele bouwstenen voor schoolbeleid aan de orde zoals opvattingen van leerkrachten over evalueren, communicatie en samenwerking met ouders over evaluatie en kwaliteitscriteria voor evaluatie. Het is een toegankelijk geschreven uitgave waarin kennis en praktijk nauw met elkaar zijn verweven. </p><p>​</p>
Cijfers geven werkt niet4052525-9-2017 09:41:18htmlFalseaspxEen van de eerste vragen die elke leraar zichzelf stelt, is hoe hij zijn leerlingen iets kan aanleren. Wat is de meest effectieve manier om ze de beoogde kunstjes en kennis bij te brengen? John Hattie heeft deze vraag beantwoord met 2 woorden: (...)SLO Duiding2013<p>​<font color="#000000">Een van de eerste vragen die elke leraar zichzelf stelt, is hoe hij zijn leerlingen iets kan aanleren. Wat is de meest effectieve manier om ze de beoogde kunstjes en kennis bij te brengen? John Hattie heeft deze vraag beantwoord met 2 woorden&#58; formatieve evaluatie. Ofwel, leerlingen die hun eigen werk kunnen beoordelen. Maar hoe doe je dat? Wiliam geeft in dit boek tips waarmee je als leraar continu kunt controleren of je leerlingen het doel van een les hebben begrepen, of je les geland is en welke informatie ze nog nodig hebben om het einddoel te bereiken.</font></p>
Wetenschap & technologie in het basis- en speciaal onderwijs. 309925-9-2017 09:41:1861htmlFalseaspxDe componenten houding, vaardigheden en kennis vormen de basis voor het leerplankader W&T. De houding is beschreven in gedragsindicatoren. De vaardigheden onderzoeken en ontwerpen zijn uitgewerkt tot leerlijnen met subvaardigheden...SLO Duiding2016Beker, T.;Marja van Graft;Martin Klein Tank<p>​De componenten houding, vaardigheden en kennis vormen de basis voor het leerplankader W&amp;T. De houding is beschreven in gedragsindicatoren. De vaardigheden onderzoeken en ontwerpen zijn uitgewerkt tot leerlijnen met subvaardigheden.</p><ul><li>Observeren en meten</li><li>Bronnen, materialen en gereedschap gebruiken</li><li>Denkwijzen hanteren</li><li>Reflecteren, waarderen en oordelen</li></ul><p>De kenniscomponent is beschreven in samenhangende begrippen.<br>Hoewel deze componenten in de onderwijspraktijk moeilijk zijn te scheiden, zijn ze in het leerplankader in aparte paragrafen op hoofdlijnen beschreven. Tevens is een hoofdstuk toegevoegd over W&amp;T in de onderwijspraktijk. <br>Het leerplankader dient als uitgangspunt voor de opleiding tot leraar basisonderwijs bij de uitwerking W&amp;T op de pabo. Methodeontwikkelaars en organisaties en bedrijven met een aanbod voor leerlingen basisonderwijs, kunnen dit leerplankader en de leerlijnen gebruiken als richtinggevend document bij de ontwikkeling van hun aanbod.<br></p>Pdf-bestand
Afstemming Wiskunde Natuurkunde1367725-9-2017 09:41:1888htmlFalseaspxDe werkgroep Afstemming wiskunde- natuurkunde heeft acht thema’s uitgekozen die van belang zijn voor de samenhang tussen de beide vakken. Bij elk van deze thema’s zijn aanbevelingen geformuleerd.SLO Duiding2015Jos Paus<p>Als onderdeel van de SLO-projecten Coördinatie invoering nieuwe examenprogramma's natuurwetenschappelijke vakken en Coördinatie invoering nieuwe examenprogramma's wiskunde heeft SLO een werkgroep Afstemming wiskunde-natuurkunde tweede fase ingesteld. De werkgroep heeft acht thema’s uitgekozen die van belang zijn voor de samenhang tussen de beide vakken. Bij elk van deze thema’s zijn aanbevelingen geformuleerd. Sommige aanbevelingen zijn voornamelijk bestemd voor docenten en lerarenopleiders die willen afstemmen met hun wiskunde- of natuurkunde-collega's, andere zijn vooral bestemd voor examenmakers of uitgevers, weer andere voor syllabus- of vernieuwingscommissies.</p><p>Het gaat om de volgende thema's&#58;</p><ol><li>rekenkundige en wiskundige vaardigheden in de onderbouw en bovenbouw</li><li>examenwerkwoorden</li><li>manipuleren van expressies</li><li>nauwkeurigheid en afronden</li><li>notaties</li><li>evenredigheid en verhoudingen </li><li>vectoren in de wiskunde en natuurkunde</li><li>hulpmiddelen</li></ol> <div data-canvas-width="213.94500000000002" style="left&#58;518.917px;top&#58;568.308px;font-family&#58;sans-serif;"> <span style="font-size&#58;10pt;font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;">Sommige aanbevelingen zijn voornamelijk bestemd voor docenten en lerarenopleiders die willen afstemmen met hun wiskunde-of natuurkunde-collega's, andere zijn vooral bestemd voor examenmakers of uitgevers, weer andere voor syllabus- of vernieuwingscommissies</span><span class="ms-rteFontSize-2"><br></span></div><br><p class="MsoNormal"><br></p><p>​</p>Pdf-bestand
Naar een leerplan gezonde leefstijl in onderbouw vo1367825-9-2017 09:41:1829htmlFalseaspxDeze handreiking ondersteunt coördinatoren gezonde leefstijl, schoolleiders en leraren om het onderwijs over een gezonde leefstijl van leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs (vo) in te richten. SLO Duiding2015Berend Brouwer;Ger van Mossel;Maaike Rodenboog<p>​Deze handreiking ondersteunt coördinatoren gezonde leefstijl, schoolleiders en leraren om het onderwijs over een gezonde leefstijl van leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs (vo) in te richten. Dat wordt gedaan door te richten op het gezamenlijk ontwerpen van een leerplan gezonde leefstijl door een ontwikkelteam binnen de school. Uitgangspunt binnen het ontwerpproces is het curriculaire spinnenweb. Na een toelichting op het spinnenweb worden drie manieren beschreven om met dit leerplankundige model om te gaan.</p><p>Scholen hebben de afgelopen jaren een groeiende belangstelling om een bijdrage te leveren aan een gezonde leefstijl bij leerlingen. Vanuit de Onderwijsagenda Sport, Bewegen en Gezonde Leefstijl in en rondom de school (PO-Raad, VO-raad &amp; MBO-Raad, 2012) worden scholen gestimuleerd om de gezonde leefstijl van hun leerlingen te bevorderen. Scholen zoeken naar manieren en maken keuzes uit allerlei leermaterialen om hun onderwijs daarop in te richten.SLO heeft daarom in opdracht van OCW een handreiking <em>Naar een leerplan gezonde leefstijl </em>ontwikkeld.</p><p>Deze handreiking ondersteunt coördinatoren gezonde leefstijl, schoolleiders en leraren om het onderwijs over een gezonde leefstijl van leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs (vo) in te richten. Dat wordt gedaan door te richten op het gezamenlijk ontwerpen van een leerplan gezonde leefstijl door een ontwikkelteam binnen de school.Doel daarbij is het maken van onderwijs vanuit een bepaald didactisch idee&#58; veranderen van gedrag in gezonde leefstijl bij leerlingen. De kunst is om met docenten, schoolleiding en personeel in gesprek te gaan over zowel het te ontwikkelen onderwijs als de gehele school als leeromgeving. </p><p>De instrumenten uit deze handreikingkunnen daarvoor gebruikt worden. Met deze handreiking kunnen scholen&#58;</p><ul><li>reflecteren op de huidige schoolsituatie; </li><li>hun visie formuleren op onderwijs over een gezonde leefstijl;</li><li>een samenhangend leerplan gezonde leefstijl ontwerpen;</li><li>een keuze maken uit en implementeren van leermaterialen over een gezonde leefstijl.</li></ul><p><br></p><p><br></p>Pdf-bestand
Monitoring en evaluatie invoering bètavernieuwing1367925-9-2017 09:41:1813htmlFalseaspxEvaluatie van de nieuwe examenprogramma's biologie, natuurkunde en scheikunde. In dit rapport de nulmeting onder docenten en leerlingen in schooljaar 2012/2013 Hierbij wordt een vergelijking gemaakt tussen de oude en de nieuwe examenprogramma's. SLO Duiding2014Berenice Michels;Lucia Bruning;Elvira Folmer;Wout Ottevanger<p>In de periode 2002 – 2010 hebben vakvernieuwingscommissies voor biologie, scheikunde en natuurkunde nieuwe conceptexamenprogramma's ontwikkeld en beproefd in examenpilots.Na een meerjarige evaluatie van de pilots zijn de nieuwe examenprogramma's voor biologie, natuurkunde, en scheikunde in schooljaar 2013-2014 ingevoerd in klas 4 van havo en vwo.<br>Dit interimrapport geeft de resultaten betreffende de nulmeting onder docenten en leerlingen in schooljaar 2012/2013 weer. Hierbij wordt een vergelijking gemaakt tussen de oude en de nieuwe examenprogramma's. Daarnaast geeft de evaluatie antwoord op de vraag in hoeverre&#160;de beoogde bètavakvernieuwing (op het niveau van het geschreven curriculum) geïmplementeerd en gerealiseerd wordt in de onderwijspraktijk.<br></p> <p class="MsoNormal">Evaluatie van de invoering is één van de taakgebieden die in het invoeringsplan worden beschreven. De evaluatie heeft zowel een formatief als een summatief karakter. Tijdens het proces van invoering leveren evaluatieresultaten een bijdrage aan het bijstellen en verbeteren van invoeringsactiviteiten. Daarnaast geeft de evaluatie antwoord op de vraag in hoeverre scholen en docenten er in slagen vorm te geven aan de beoogde vernieuwing. De invoering van nieuwe examenprogramma's biologie, natuurkunde en scheikunde voor havo en vwo en de daarbij behorende syllabi vormen een belangrijke schakel in de beoogde bètavernieuwing. Scholen zijn verplicht om deze examenprogramma's en syllabi in te voeren. Scholen en docenten kunnen daarnaast bijdragen aan het realiseren van de achterliggende doelen van de bètavernieuwing door bij de invoering aandacht te geven aan de vier pijlers onder de bètavernieuwing&#58;</p><ul><li>(wetenschappelijke) actualiteit en relevantie,</li><li>werken met contexten en concepten,</li><li>afstemming en samenhang tussen de bètavakken,</li><li>aansluiting met het hoger onderwijs.</li></ul><p class="MsoNormal">De evaluatie richt zich naast de invoering van nieuwe examenprogramma's en bijbehorende syllabi ook op de genoemde vier pijlers onder de bètavernieuwing.</p><p><br>&#160;</p>Pdf-bestand
Evaluating the quality of inquiries2967825-9-2017 09:41:1811htmlFalseaspxOm leerlingen (in 5 vwo) te helpen bij het zelf-evalueren van de kwaliteit van door henzelf uitgevoerd onderzoek is het EQI-instrument ontwikkeld: rubrics, een cheklist en een memokaartje. In de praktijk is de bruikbaarheid en effectiviteit aangetoond.SLO Duiding2016<p>​Leerlingen in de bovenbouw van vwo zijn beginners in het evalueren van de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit (NBV) van hun onderzoeken in de betavakken. Als zij dit leren kunnen zij het procedureel inzicht vergroten in de 'sterkte' van de bewijsvoering binnen een onderzoek. Saskia van der Jagt heeft tijdens haar promotieonderzoek een instrument ontwikkeld om leerlingen de NBV te laten bewaken&#58; het EQI-instrument bestaat uit een NBV-(memo)kaartje, een checklist en een twaalftal rubrics met elk vijf niveaus. Zij beschrijft de ontwikkeling ervan via een aantal deelonderzoeken&#58; </p><ul><li>Welke aspecten ('concepts of evidence') zijn bruikbaar voor de evaluatie van NBV (hoofdstuk 2)?</li><li>Welke mate van complexiteit, detailleringen en algemene toepasbaarheid zijn verkieslijk (hoofdstuk 3)?</li><li>Hoe bruikbaar is het instrument (hoofdstuk 4)?</li><li>Welk ondersteunend onderwijsleerproces is nodig (hoofdstuk 5)?</li><li>Welke leeropbrengst levert het instrument op (hoofdstuk 6)?​</li></ul><div>In hoofdstuk 7 wordt gereflecteerd op het onderzoek, de uikomsten en consequenties. Op basis van de leeropbrengst kan gesteld worden dat leerlingen, met hulp van klasgenoten en docenten, de evaluatie van NBV in verschillende contexten met gebruik vabn het EQI-instrument kunnen uitvoeren. Het vergroten van de leeropbrengst door het zonder hulp gebruiken van het instrument is nog lastig voor de meeste leerlingen. Ook het meenemen van&#160; het geleerde van de ene onderzoekscontext naar de andere blijkt nog weinig op te treden.</div><div>​​</div><div></div><div>De materialen van het onderzoek (lesmodules en het uiteindelijke instrument)&#160;zijn te vinden via de link bij de Downloads.</div>Pdf-bestand
Toetsrevolutie. Naar een feedbackcultuur in het voortgezet onderwijs4051825-9-2017 09:41:187htmlFalseaspxToetsen als onderdeel van het leerproces. In dit boek beschrijven docenten, wetenschappers en experts hoe ze in hun dagelijkse (les)praktijk werken aan een feedbackcultuur waarin fouten maken mag en moet. SLO Duiding2016<div aria-labelledby="ctl00_PlaceHolderMain_ctl29_label" style="display&#58;inline;"><span style="color&#58;#1a1a1a;font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;font-size&#58;10pt;">​​​Toetsen als onderdeel van het leerproces om het onderwijs en de leerprocessen te verbeteren en om leerlingen meer eigenaarschap te bieden in het onderwijs waaraan ze deelnemen. In dit boek beschrijven docenten, wetenschappers en experts hoe ze in hun dagelijkse (les)praktijk werken aan een feedbackcultuur waarin fouten maken mag en moet. </span><p><span style="color&#58;#1a1a1a;font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;font-size&#58;10pt;">In de beschouwing benadrukken de auteurs dat de implementatie van formatieve evaluatie een complex proces is, waarbij uitwerking vanuit een gezamenlijke visie cruciaal is en alle aspecten van het curriculaire spinnenweb (inhouden, doelen, middelen, tijd, etc.) betrokken zijn.</span></p></div><p>Natuurkunde-didacticus Ed van den Berg beschrjft in het hoofdstuk&#160;<em>Formatieve toetsing met onmiddelijke feedback </em>(p. 17-34)<em> </em>praktijkvoorbeelden uit verschillende vakken. ​</p>
Grip krijgen op complexiteit. Onderwijs voor het 'moeras'.4054925-9-2017 09:41:1812htmlFalseaspxIn het onderwijs wordt relatief veel aandacht besteed aan uitleg, demonstratie en oefening. Maar het zou mooi zijn als het onderwijs ook meer zou kunnen bijdragen aan het realiseren van die ‘hogere’ doelen. Janssen probeert in zijn oratie (...)SLO Duiding2017<p>​In het onderwijs wordt relatief veel aandacht besteed aan uitleg, demonstratie en oefening. Maar het zou mooi zijn als het onderwijs ook meer zou kunnen bijdragen aan het realiseren van die ‘hogere’ doelen. Janssen probeert in zijn oratie te verklaren waarom docenten niet vaker doen wat ze het belangrijkst vinden en waarom onderwijsvernieuwingen die zich richten op die hogere doelen vaak mislukken.</p><p>Veel bestaand onderwijs bereidt leerlingen en studenten voor op het oplossen van zorgvuldig geconstrueerde puzzels en problemen. Terwijl de ideale onderwijssituatie leerlingen en studenten ook leert om grip te krijgen op ongestructureerde situaties, die Janssen ‘moerassen’ noemt.</p><p>Een voorbeeld van zo’n moerassituatie is de ‘plasticsoep’ in de oceanen. Het is een nieuw probleem dat niet opgelost kan worden als een puzzel. Je hebt er informatie voor nodig uit allerlei verschillende invalshoeken, van chemie tot geografie en van rechtsgeleerdheid tot biologie. Het is in dit geval niet alleen belangrijk om kennis van deze losse onderdelen over te brengen, maar om oplossingsgericht denken aan te leren.</p><h3>Denkgereedschap</h3><p>Janssen denkt dat de verklaring voor het hardnekkige verschil tussen de ideale en bestaande situatie niet moet worden gezocht in de kwaliteiten van leerlingen of docenten. Hij wil laten zien dat het primair ontbreekt aan denkgereedschap voor leerlingen, studenten en docenten waarmee zij grip kunnen krijgen op complexe moerassituaties.</p><p>Met het juiste denkgereedschap kunnen docenten hun bestaande onderwijs relatief eenvoudig ombouwen tot onderwijs dat leerlingen en studenten zowel voorbereidt op het omgaan met moerassituaties als op het oplossen van puzzels en problemen.</p><p>​</p>